• door Arie Nijman

Je zou toch mogen hopen dat een luchtvaartautoriteit zich druk maakte om vliegveiligheid – ook en vooral in de ‘kleine’ General Aviation.  

Er wordt inderdaad veel gedaan op dit gebied: opleiders worden grondiger tegen het licht gehouden, regels worden aangescherpt en veiligheidssystemen geïmplementeerd. Maar soms valt het nog wat tegen.

Wat bijvoorbeeld te denken van de theorie-examens voor het privé-vliegbewijs? Zou toch fantastisch zijn als die werkelijk gingen over de stof waar een privépiloot iets aan heeft en waar ze ook werkelijk iets mee doet? Daar zou de veiligheid toch zeer mee gediend zijn, zou je denken?

Helaas is de realiteit een andere. Het lijkt er al enige tijd op dat de vragen alleen maar ingewikkelder worden, en dan vooral in taalgebruik. Veel kandidaten melden dat ze het gevoel hebben meer op taalvaardigheid dan op luchtvaartinhoud te worden beoordeeld, omdat het begrijpen van wat er nu eigenlijk gevraagd wordt lastiger is dan het beantwoorden van de vraag.

Het maken van goede meerkeuzevragen is een vak apart – letterlijk. Er zijn door hoogopgeleide onderwijskundigen lijvige boeken en verhandelingen over geschreven en terecht, want het gaat om de eindafrekening: het examen. Daar zal de autoriteit toch wel iets goeds voor hebben bedacht?

Dat is ooit inderdaad geprobeerd, maar da’s lang geleden. En omdat het ook vroeger niet ideaal was, moest het anders. Lang verhaal kort: inmiddels worden de examens afgenomen door de organisatie die ook alle rij- en vaarbewijzen regelt. Dat betekent dat het logistiek allemaal steeds beter wordt en dat was ook hard nodig.

Helaas is echter ook de inhoudelijke kant van de luchtvaartexamens naar het CBR overgeheveld en dat is een zeer betreurenswaardig besluit. Het CBR weet namelijk hoegenaamd niets van luchtvaart, en heeft ook niet de ambitie om dat te veranderen, voor zover mij bekend. Het heeft wél de ambitie om binnenkort een heleboel nieuwe examenvragen toe te voegen aan de bestaande.

Nu begrijpen ze in Rijswijk wel dat ze daar wat expertise voor nodig hebben, dus dat huren ze in met behulp van experts die vragen schrijven en beoordelen. En daar zit hem de pijn – wie denk je dat vaststelt of iemand voldoende expertise heeft om zich met examens te bemoeien? Precies: het CBR – de organisatie die geen enkele kennis heeft op dat gebied. 

Zo kan het gebeuren dat ijverige CBR-medewerkers de laatste tijd her en der in Nederland mensen die zich in de buurt van vliegvelden bevinden aanspreken met de vraag of ze wellicht interesse hebben in het schrijven van vragen voor de luchtvaartexamens.

Eén van onze oud-cursisten - twee jaar bezig met luchtvaart, in het bezit van een PPL en de theorie voor het CPL - werd op die manier benaderd, alsmede een collega die van zichzelf weet dat hij best veel van vliegen weet, maar niet bijster veel van de theorie en al helemaal niet van onderwijskunde.

Als je recentelijk nog langs een vliegtuig bent gelopen ben je kennelijk al goedgekeurd als vragenschrijver voor het CBR. Dat betekent dat nieuwe vragen straks niet alleen inhoudelijk tekort gaan schieten, maar ook en minstens zo belangrijk: onderwijskundig weleens volledig ongeschikt zouden kunnen zijn.

Dat dit niet ondenkbaar is moge blijken uit de telefonische reactie van een onderwijskundig bureau dat zich al decennia bezighoudt met toetsontwikkeling: ‘wij gebruiken al jaren dankbaar het CBR als voorbeeld van hoe het vooral NIET moet.’ 

Houdt u daarbij ook even in gedachten dat u wel ruim € 700,00 aftikt voor een volledige set theorie-examens? Reden waarom opleiders en hun kandidaten inmiddels uitwijken naar – bijvoorbeeld - Brussel. 

Ik houd mijn hart vast voor de toekomst – en niet alleen voor theorie-examenkandidaten. Als examens niet bijdragen aan vliegveiligheid deugen ze mijns inziens niet. Maar toon maar eens aan dat een sneu theorie-examen bijdraagt aan een risico. Misschien heb ik niet goed gekeken, maar ik heb nog nooit een rapport over een luchtvaartongeval gelezen waarin als bijdragende factor vermeld was dat de betrokkene dankzij knullige theorie-examens de hele PPL theorie als een lachertje had ervaren.

Maar je zult ze de kost moeten geven.